ارائه کننده: رها نقیبی
مفهوم چرخه احساسات معامله‌گران
چرخه احساسات معامله‌گران به رفتارهای پرتکرار و احساسات مشترک بین سرمایه‌گذاران و تریدرها در بازارهای مالی گفته می‌شود. به نوعی که باعث شده این احساسات و عملکرد‌ها تبدیل به یک الگو شده و مدام در چرخه بازار تکرار می‌شوند. در نظر داشته باشید که چرخه احساسات فراتر از یک مفهوم تئوری است و به صورت کامل روی بازار تاثیر می گذارد.
- به عنوان مثال حباب دات‌کام (2000): سرمایه‌گذاران در هیجان‌های شدید وارد مارکت شدند و با خوش‌بینی که داشتند در سقوط قیمتی زیان بسیاری را متحمل شدند.
- بحران مالی 2008: ترس شدید و سقوط قیمتی که اتفاق افتاد باعث ایجاد فروش سنگین در کف‌های قیمتی شد.
البته در نظر داشته باشید که در بورس داخلی خود ما هم این اتفاق چندین سال پیش افتاد. با رشد قیمتی افراد عادی در قیمت بالا سهام خریدند و در زمان سقوط شاخص صف‌های فروش سنگین تشکیل شد. با این توضیحات متوجه می‌شویم که احساسات معامله‌گران بسیار در بازارهای مالی تاثیر گذار است . قبل از بررسی این چرخه دعوت می کنیم برای درک بهتر این موضوع پادکست چرخه احساسات بازار را گوش کنید.
مراحل چرخه احساسات معامله‌گران
این چرخه معمولا از ۹ مرحله تشکیل شده است که به نوعی به صورت سینوسی رفتار می‌کند. در ادامه این مراحل را شرح می‌دهیم.
1. خوش‌بینی(Optimism)
فعالین بازارهای مالی نسبت به آینده بازار خوشبین هستند و انتظار رشد قیمت‌ها را دارند. در این مرحله شاهد ورود سرمایه‌گذاران زیادی به بازار هستیم. درواقع شروع رشد قیمت‌ها در این مرحله شکل می‌گیرد.
2. هیجان(Excitement)
با رشد قیمت‌ها و بازدهی سرمایه‌گذاری، هیجان بیشتری در بازار ایجاد می‌شود. در این زمان سرمایه‌گذاران عادی وارد بازار می‌شوند. درواقع به نوعی بازار مالی مورد نظر ترند شده و با اقبال عمومی رو به رو می‌شود.
3. سرمستی(Euphoria)
خطرناک‌ترین نقطه این چرخه سرمستی است. چرا که قیمت‌ها به اوج خود می‌رسند ولی همواره سرمایه‌گذران عادی به دلیل حس طمع نه تنها دارایی‌های خود را نمی‌فروشند بلکه اقدام به خرید هم می‌کنند. اغلب در این مرحله ریسک‌ها در نظر گرفته نمی‌شوند.
4. اضطراب(Anxiety)
وقتی قیمت‌ها دارایی‌ها شروع به کاهش می‌کنند، سرمایه‌گذاران دچار استرس می‌شوند. برخی‌از آنها در این فکر هستند که این افت قیمتی موقت است. شما باید بدانید بین اصلاح و ریزش تفاوت وجود دارد.
5. انکار(Denial)
در این مرحله ریزش قیمت‌ها ادامه دارد.اما بسیاری از سرمایه‌گذاران از پذیرش زیان خودداری می‌کنند. چرا که معتقدند با صبر سرمایه از دست رفته خود را بدست خواهند آورد. در نظر داشته باشید همواره تفاوت سرمایه‌گذاران حرفه‌ای با مبتدی در پذیرش زمان و میزان ضرر است.
6. ترس(Fear)
با سقوط قیمت‌ها احساس بر بازار حاکم می‌شود. سرمایه‌گذاران در بد‌ترین زمان ممکن دست به فروش دارایی‌های خود می‌زنند. به همین دلیل ریزش قیمت شدید‌تر می‌شود. پادکست آشنایی با شاخص ترس و طمع را حتما گوش کنید.
7. ناامیدی(Despair)
پایین‌ترین نقطه چرخه نا امیدی است. چرا که وضعیت بازار حاکی از ادامه ریزش‌ها است. سرمایه‌گذاران باور می‌کنند که بازار هرگز بهبود پیدا نمی‌کند. میزان صف فروش‌ها افزایش پیدا می‌کند و دارایی‌ها زیر ارزش ذاتی خود به فروش می‌رسند. درواقع این مرحله‌ای است که افراد حرفه‌ای وارد مارکت می‌شوند.
8. امید(Hope)
پس از کف‌سازی قیمت‌ها، اولین نشانه‌های صعود قیمت به وجود می‌آید. سرمایه‌گذاران مجددا امیدوار می‌شوند و رشد قیمتی شروع می‌شود.
9.خوش‌بینی مجدد (Renewed Optimism)
بازار به دلیل افزایش قیمت‌ها مجددا مورد اقبال عمومی قرار می‌گیرند و به نوعی ترند می‌شوند.
درواقع این ۹ مرحله همواره در حال تکرار است. سرمایه‌گذاران و افراد حرفه‌ای همواره با تکیه بر روانشناسی فردی و بازار احساسات خود را کنترل می‌کنند و از بحران‌ها برای خود فرصت جدید می‌سازند.
جمع‌بندی
به صورت کلی رفتار گله‌ای، ترس و طمع، شایعات و اخبار و مسائل دیگر باعث ایجاد چرخه احساسات معامله‌گران می‌شود. این چرخه همواره در حال تکرار است اما شما باید به عنوان یک فعال بازار مالی از این سایکل به بهترین شکل ممکن استفاده کنید. داشتن استراتژی مشخص، بهبود مسائل سایکولوژی، ارتقا دانش مالی از جمله مواردی هست که می‌تواند به شما کمک کند تا از بحران‌های مالی در امان باشید. برای آشنایی بیشتر با نکات کاربردی در زمینه روانشناسی بازار صفحه پادکست مار را در کست‌باکس دنبال کنید.
